Şule Yüksel Şenler Kimdir? Mücadelesi, Hayatı ve Eserleri

Türk edebiyatı, gazetecilik tarihi ve toplumsal hafızada derin izler bırakan Şule Yüksel Şenler, yazıları, konferansları ve fikir mücadelesiyle 1960 ve 1970’li yıllara damgasını vurmuş öncü bir yazar ve gazetecidir.

Erken Yaşamı ve Terzilik Tecrübesi

• Doğumu ve Ailesi: 29 Mayıs 1938’de Kayseri’de altı çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Aslen Kıbrıslı olan ailesi daha sonra İstanbul’a yerleşti.

• Eğitim Hayatı: Koca Ragıp Paşa İlkokulu’na devam ettiği sırada ailesinin ekonomik durumunun bozulması ve annesinin kalp krizi geçirmesi üzerine, ortaokul ikinci sınıfta okuldan ayrılmak zorunda kaldı.

• “Şulebaş” Modelinin Temeli: Okulu bıraktıktan sonra Ermeni bir terzinin yanında çalışmaya başladı. Bu terzilik deneyimi, ilerleyen yıllarda dönemin genç kızları arasında dalga dalga yayılan kendi başörtüsü modelini (“Şulebaş”) tasarlamasına zemin hazırladı.

Yazı Hayatı ve Gazetecilik Kariyeri

• Yazarlığa İlk Adım: Okumaya ve yazmaya olan ilgisiyle yazı hayatına henüz 14 yaşındayken Yelpaze Dergisi’nde yayımlanan hikayeleriyle başladı.

• İsim Tercihi: Asıl adı Yüksel olan yazar, yazılarında erkek sanılmamak ve kadın kimliğini vurgulamak amacıyla isminin önüne “Şule” takısını ekleyerek Şule Yüksel adıyla tanındı.

• Gazetecilik: 21 yaşında gazeteciliğe adım attı. Yeni İstiklal, Kadın, Bugün, Babıalide Sabah, Hür Söz, Seher Vakti ve Milli Gazete gibi süreli yayınlarda köşe yazarlığı ve kadın sayfaları hazırladı. Kadın gazetecilerin oldukça az olduğu bir dönemde başörtülü bir kadın gazeteci olarak geniş kitlelerin dikkatini çekti.

Toplumsal Etkisi ve “Şulebaş” Örtünme Modeli

• 1965 yılında dindar bir hayat tarzını benimseyerek tesettüre girdi.

• Çizdiği modern başörtüsü ve pardösü modelleri Anadolu genelinde genç kızlar arasında hızla yayıldı. Bu stil literatüre ve toplumsal hafızaya “Şulebaş” örtünme şekli olarak geçti.

• Türkiye’nin dört bir yanını gezerek verdiği konferanslarla Müslüman kadının kamusal alanda ve eğitim hayatında var olması fikrini savundu.

Hukuk Mücadelesi ve Cezaevi Süreci

• Yazıları ve beyanları nedeniyle hakkında çok sayıda dava açıldı.

• Dönemin Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın başörtülü kadınları hedef alan açıklamalarına karşı yayımladığı açık mektup nedeniyle cumhurbaşkanına hakaret suçlamasıyla tutuklandı.

• 8 ay cezaevinde kalan Şenler, Sunay’ın kendisi için çıkardığı özel affı reddederek cezasını Bursa Cezaevi’nde sonuna kadar çekti.

UnutulmazEseri: Huzur Sokağı

• Huzur Sokağı (1969): İlk olarak gazetede tefrika edilen ve büyük bir okur kitlesine ulaşan efsanevi romanı, Türk edebiyatının en çok okunan eserleri arasına girdi.
• Sinema ve TV Uyarlamaları: Roman, Yücel Çakmaklı yönetmenliğinde Türkan Şoray ve İzzet Günay’ın başrollerini paylaştığı “Birleşen Yollar” filmiyle sinemaya; 2012 yılında ise aynı adla televizyon dizisine uyarlandı.
• Diğer Önemli Eserleri: Gençliğin Izdırabı, Bize Ne Oldu, İslam’da ve Günümüzde Kadın, Kız ve Çiçek, Hidayet, Uygarlığın Gözyaşları, Sağ El, Yılanla Tilki.

Vefatı ve Mirası

Uzun yıllar sağlık sorunlarıyla mücadele eden Şule Yüksel Şenler, 28 Ağustos 2019 tarihinde 81 yaşında İstanbul’da vefat etti. Eyüp Sultan Camisi’nden kaldırılan cenazesiyle son yolculuğuna uğurlanan Şenler, arkasında sivil bir hak arama mücadelesi ve milyonlarca okur bıraktı.