Nöbetçi Eczaneler
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), elektronik haberleşme sektöründe (mobil hat açılışları, abonelik işlemleri vb.) kimlik doğrulama süreçlerini baştan aşağı değiştiren yeni yönetmelik değişikliğini Resmî Gazete’de yayımladı.
25 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olan yeni yönetmelik, özellikle yapay zekâ destekli görüntülü doğrulama, biyometrik veri kontrolü ve yabancı uyruklu vatandaşların abonelik süreçlerine getirdiği sıkı ve teknolojik kurallarla dikkat çekiyor.
İşte milyona yakın aboneyi ve tüm telekomünikasyon sektörünü yakından ilgilendiren yeni düzenlemenin öne çıkan tüm detayları:
1. Hayatımıza Yeni Terimler Girdi: TEKB ve YAKB
Yeni yönetmelikle birlikte geleneksel kimlik tanımları rafa kalktı ve uluslararası güvenlik standartlarına (EAL4+ seviyesi) sahip iki yeni kavram hayatımıza girdi:
- TEKB (Temaslı Elektronik Kimlik Belgesi): Üzerindeki çip vasıtasıyla temaslı iletişim kurabilen, şifre veya parmak iziyle doğrulanabilen resmî kimlik belgeleri.
- YAKB (Yakın Alan İletişimi Kabiliyetini Haiz Elektronik Kimlik Belgesi): NFC (Yakın Alan İletişimi) teknolojisine sahip, uluslararası ICAO standartlarına uygun, kablosuz olarak doğrulanabilen kimlik ve seyahat belgeleri.
2. Kimlik Doğrulama Yöntemleri Netleşti: Yapay Zekâ Dönemi
Abonelik başvurularında sahteciliğin ve usulsüzlüklerin önüne geçmek amacıyla kimlik doğrulama yöntemleri beş ana kanala indirgendi. Artık işlemler sadece şu yollarla yapılabilecek:
- e-Devlet Kapısı üzerinden,
- YAKB (NFC’li kimlik) ile birlikte yapay zekâ veya yetkili uzman marifetiyle görüntülü doğrulama yapılarak,
- TEKB (Temaslı kimlik) ile birlikte şifre veya parmak izi özeti doğrulamasıyla,
- Yüz yüze kanallarda (bayilerde) kimlik belgesiyle birlikte işleme özgülenecek video görüntüsü alınarak,
- Yabancılar için Göç İdaresi Başkanlığı üzerinden.
Dikkat Çeken Detay: Eski yönetmelikte yer alan bazı e-Devlet doğrulama yöntemleri yürürlükten kaldırılırken, yeni nesil çipli kimliklerin (YAKB) e-Devlet mobil uygulaması üzerinden NFC ile doğrulanması şartıyla e-Devlet şifresinin kullanılabilmesine imkân tanındı.
3. Yabancı Uyruklular İçin Sıkı Takip ve Konum Doğrulaması
Yeni yönetmeliğin en kapsamlı maddelerinden biri yabancı uyruklu kişilerin hat ve abonelik işlemlerine yönelik oldu. YAKB veya TEKB’si olmayan yabancıların kimlikleri artık Göç İdaresi Başkanlığı mobil uygulaması üzerinden doğrulanacak.
- Canlı Yüz Karşılaştırması: Başvuru sahibinin uygulama üzerinden anlık alınan canlı görüntüsü ile resmî makamlardaki fotoğrafı yapay zekâ/sistem tarafından karşılaştırılacak.
- Konum ve IP Eşleştirmesi: Güvenliği en üst düzeye çıkarmak amacıyla, yabancı uyruklu kişi Göç İdaresi uygulamasını kullanırken telefonunun konum bilgisi, IP adresi ve port bilgileri mobil operatörden anlık olarak istenecek. Operatör bilgilerin doğruluğunu teyit ederse konum verisi Göç İdaresi’ne iletilecek. Uluslararası dolaşımda (roaming) olan yabancı numaralar için de sıkı takibe devam edilecek.
- Biyometrik Doğrulama: Uygulama üzerinden doğrulama yapılamayan kişiler doğrudan İl Göç Müdürlüklerine yönlendirilerek yüz veya parmak izi gibi biyometrik verilerle onay verebilecek.
- Diplomatlar Unutulmadı: Yabancı misyon ve diplomatik kart sahipleri için ise Dışişleri Bakanlığı entegrasyonuyla e-Devlet üzerinden özel bir doğrulama kanalı açıldı.
4. Dosya Boyutları Küçülüyor, Bürokrasi Hızlanıyor
Yönetmelikte yapılan bir diğer pratik değişiklik ise dijital arşiv ve işlem hızını doğrudan etkileyecek olan dosya boyutlarında oldu. Daha önce kimlik doğrulama süreçlerinde sistemde tutulan dijital belgeler için uygulanan 10 megabyte’lık üst sınır, 2 megabyte’a düşürüldü. Bu hamleyle veri trafiğinin hızlandırılması ve depolama maliyetlerinin düşürülmesi hedefleniyor.
Yürürlük Tarihi: 25 Haziran 2026
Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu Başkanı tarafından yürütülecek olan bu yeni yönetmelik, 25 Haziran 2026 tarihi itibarıyla resmen uygulanmaya başlanacak. Sektör temsilcilerinin ve mobil operatörlerin bu tarihe kadar altyapılarını yapay zekâ, NFC ve Göç İdaresi entegrasyonlarına uyumlu hale getirmesi gerekiyor.