İki Hat, Tek Bölge: Erzincan Hattı mı, Rize Hattı mı?

Doğu Karadeniz’i Doğu Anadolu’ya bağlayacak demiryolu projelerinde güzergâh tartışması büyüyor. Erzincan-Trabzon hattı ile Rize-Bayburt-Erzurum hattı arasındaki rekabet TBMM’ye taşınırken, kamu kaynaklarının hangi projeye ayrılacağı merak konusu oldu.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın Doğu Karadeniz’i Doğu Anadolu’ya bağlama projeleri bölgede “güzergâh ve lobi” tartışmalarını alevlendirirken, konu TBMM gündemine taşındı. Yeni Parti İstanbul Milletvekili Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu, birbirine paralel planlanan iki hat için Bakan Abdülkadir Uraloğlu’na soru önergesi verdi.

Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinin onlarca yıldır beklediği demiryolu projelerinde, güzergâh polemikleri ve bölge illeri arasındaki rekabet yeni bir boyuta ulaştı. Bir yanda 100 yıllık tarihi İpekyolu vizyonu olarak bilinen ve etüt projeleri teslim edilen Erzincan-Gümüşhane-Trabzon hattı, diğer yanda ise son dönemde alternatif olarak öne çıkarılan Rize-Bayburt-Erzurum rotası kamuoyunu ikiye bölmüş durumda.

BÖLGE ODALARI ARAFTA: “ASIL PROJE ASKIDA MI KALIYOR?”

Erzincan, Gümüşhane ve Trabzon Ticaret ve Sanayi Odaları (TSO), bölgedeki zengin metal maden rezervlerinin ihracata kazandırılması ve Trabzon Limanı ile sanayi bölgelerinin entegrasyonu için Erzincan-Gümüşhane-Trabzon hattının en rantabl güzergâh olduğunu savunuyor. Ancak etüt ve fizibilite çalışmaları tamamlanarak bakanlığa sunulan projeye, TCDD’nin 2026 Yatırım Programı’nda toplam 234,7 milyon TL’lik bedele karşılık yalnızca 1 milyon TL ödenek ayrılması “asıl proje rafa mı kaldırılıyor?” endişesine yol açtı.

Diğer taraftan, sahil hattındaki diğer iller ve sivil toplum kuruluşları da sürece dahil olmuş durumda:

• Giresun Kanadı: Erzincan bağlantısının Tirebolu üzerinden Karadeniz’e indirilmesinin en kısa ve düşük maliyetli seçenek olduğunu belirterek rotanın dışarıda bırakılmasına tepki gösteriyor.
• Rize ve Bölge Lobileri: Rize-Bayburt-Erzurum hattı ile Lojistik Merkez bağlantısının sağlanmasını talep ederken; bazı yerel kesimler ise bu durumun “Rize merkezli siyasi lobi etkisi” veya kenti yatırımlarda öne çıkarma çabası olduğunu iddia ediyor.
• Samsun-Sarp İddiası: Trabzon ve Erzincan yerel medyasında, kenti Akdeniz ve Doğu Anadolu’ya bağlayacak ana arter yerine “Samsun-Sarp Hızlı Tren” projesinin gündeme atılarak kamuoyunun oyalandığı eleştirileri yapılıyor.

“İKİ PARALEL HAT HANGİ İHTİYAÇLA PLANLANDI?”

Yeni Parti İstanbul Milletvekili Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu, Doğu Karadeniz’i Doğu Anadolu’ya bağlaması planlanan demiryolu projelerini TBMM gündemine taşıdı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu’nun yanıtlaması istemiyle yazılı soru önergesi veren Yanıkömeroğlu, projelerin ekonomik fizibilitesini ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sorguladı.

Özgür Özel liderliğinde kurulan Yeni Parti saflarına geçen İstanbul Milletvekili Ayşe Sibel Yanıkömeroğlu, TBMM Başkanlığı’na sunduğu önergede; özellikle Trabzon-Gümüşhane-Erzincan hattı ile Rize-Bayburt-Erzurum hattının birbirine yakın ve kısmen paralel güzergâhlarda planlandığına dikkat çekti.

“2026 YILI ÖDENEĞİ YALNIZCA 1 MİLYON TL”

TCDD 2026 Yılı Yatırım Programı verilerine değinen Yanıkömeroğlu, Erzincan-Trabzon Demiryolu projesinin 2018-2026 dönemini kapsadığını, toplam proje tutarının 234 milyon 751 bin 220 TL olarak belirlenmesine rağmen 2026 yılı ödeneğinin yalnızca 1 milyon TL seviyesinde kaldığını vurguladı.

Bölgedeki yolcu talebi ve ağır tonajlı yük potansiyeline ilişkin belirsizliklerin altını çizen Yanıkömeroğlu; Trabzon, Rize, Gümüşhane ve Bayburt illerinin nüfus büyüklükleri, sanayi kapasitesi, maden üretimi ve liman bağlantıları dikkate alındığında projelerin teknik ve ekonomik açıdan açıklığa kavuşturulması gerektiğini ifade etti.

BAKAN URALOĞLU’NA 4 KRİTİK SORU

Birbirine paralel iki ayrı demiryolu hattının aynı bölgede projelendirilmesinin kamu kaynaklarının verimli kullanımı açısından soru işaretleri yarattığını belirten Yeni Partili Yanıkömeroğlu, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu’ndan şu soruların yanıtını istedi:

1. Trabzon-Gümüşhane-Erzincan ve Rize-Bayburt-Erzurum demiryolu hatlarına ilişkin hazırlanmış fizibilite raporları var mıdır?
2. Bu hatlar hangi somut yolcu, yük ve lojistik ihtiyaç temelinde projelendirilmiştir?
3. Bölgenin nüfusu, sanayi kapasitesi, liman bağlantıları ve ağır tonajlı yük potansiyeli bu ölçekte iki ayrı demiryolu yatırımını gerekli kılmakta mıdır?
4. Birbirine yakın ve kısmen paralel iki demiryolu hattının aynı bölgede projelendirilmesinin teknik, ekonomik ve kamu yararı açısından gerekçesi nedir?