Nöbetçi Eczaneler
Tarım ve Orman Bakanlığı, hayvancılıkta kalitenin ve izlenebilirliğin artırılması amacıyla manda, sığır, koyun, keçi, kedi ve köpeklerde embriyo üretimi, transferi ve piyasaya arzına dair usul ve esasları yeniden belirledi.
22 Haziran 2026 tarihli ve 33288 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Embriyo Üretimine Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2026/8)”, hayvansal üretimde biyoteknolojik yöntemlerin kullanımına ve denetimine dair çok önemli köklü değişiklikler ve katı kurallar getiriyor. Yeni yönetmelikle birlikte izlenebilirlik en üst seviyeye çıkarılırken, donör hayvanların seçiminden sağlık testlerine kadar birçok alanda yeni standartlar uygulanacak.
İşte hayvancılık sektörünü ve evcil hayvan yetiştiricilerini yakından ilgilendiren yeni embriyo üretimi tebliğinin öne çıkan tüm detayları:
1. Manda, Sığır, Kedi ve Köpekleri Kapsıyor
Yeni tebliğin amacı; manda dâhil damızlık sığır, koyun, keçi, kedi ve köpeklerden embriyo üretilmesi, üretilen bu embriyoların transfer edilmesi, depolanması, piyasaya arzı ve tüm bu süreçlerin uçtan uca izlenebilirliğini sağlamaktır.
2. Donör Hayvanlara Sıkı Sağlık Şartı ve “Hastalıktan Ari” Olma Zorunluluğu
Tebliğe göre, sığır cinsi ile koyun ve keçi türü hayvanlardan oosit (yumurta hücresi) ve embriyo üretimi yapacak olan merkezler ile işletmeler, Bakanlık tarafından belirlenen hastalıklar yönünden “Hastalıktan Ari İşletme Sağlık Sertifikası”na sahip olmak zorundadır.
- Donör hayvanların, üretimden önceki en az 30 günlük süreyi üretimin yapılacağı işletmede geçirmesi ve bu süre zarfında ihbarı mecburi bir hastalık bölgesiyle veya hastalık belirtisi gösteren hayvanlarla temas etmemiş olması gerekiyor.
- Rutin sağlık testlerinde (EBL, IBR/IPV, BVD/MD gibi) herhangi bir sonucu pozitif çıkan hayvan derhal izole edilecek ve işletmedeki hastalık tamamen sonlandırılana kadar embriyo üretimi durdurulacaktır.
3. Mezbahadaki Hayvanlar Donör Olamayacak!
Sektördeki en kritik düzenlemelerden biri de donör seçimine yönelik oldu. Yeni kurallara göre; mezbahalarda kesilen hayvanlar hiçbir suretle oosit veya embriyo donörü olarak kullanılamayacak. Ayrıca donör hayvanlara doğal aşım (çiftleşme) yaptırılması da tamamen yasaklandı.
4. Yaş Sınırları Belirlendi
İn vivo (canlı içi) yöntemle embriyo üretimi yapılabilmesi için hayvanların belirli bir olgunluğa erişmesi şart koşuldu. Buna göre üretim anında minimum yaş sınırları şu şekilde belirlendi:
- Sığır cinsi hayvanlar: En az 13 aylık
- Mandalar: En az 18 aylık
- Koyun ve keçi türleri: En az 8 aylık
- Kedi ve köpek türleri: En az 6 aylık
5. Genetik Üstünlük ve Genomik Test Zorunluluğu
Piyasaya arz edilmek üzere embriyo üretilecek sığır cinsi donör adayı hayvanlarda yüksek genetik üstünlük, sağlık ve yüksek üreme kabiliyeti aranacak. Hayvanların saflık oranının en az %87,5 olması ve geriye dönük en az 3 jenerasyonunun damızlık belgesiyle kanıtlanması gerekiyor. Süt verimi kayıtları yetersiz olan veya belgelendirilemeyen damızlıklar için genomik test ve genetik kusur analizleri yaptırılması zorunlu olacak.
6. Evcil Hayvanlar (Kedi ve Köpekler) İçin Mikroçip ve Pasaport Şartı
Kedi ve köpek türü donör hayvanların embriyo üretiminde kullanılabilmesi için mikroçiplerinin takılmış, pasaportlarının çıkarılmış ve Bakanlığın PETVET veri tabanına kayıtlı olması zorunlu hale getirildi. Ayrıca oosit/embriyo toplama tarihinden önceki 1 ila 12 ay içinde kuduz aşılarının yapılmış olması ve köpeklerde Echinococcus multilocularis’e karşı parazit tedavisinin uygulanması şartı koşuldu.
7. Mobil Embriyo Üretim Araçlarına Standart Geldi
Sahada in vivo embriyo üretimi amacıyla kullanılacak mobil araçların (seyyar laboratuvarların) teknik özellikleri de tebliğ ile netleştirildi. Bu araçların Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre “N sınıfı” araç olması, şoför mahalli ile üretim bölümünün tamamen bağımsız olması ve üretim alanının tavan yüksekliğinin en az 170 cm, uzunluğunun ise en az 270 cm olması gerekiyor.
8. Sorumlu Veteriner Hekim Ayrılırsa Üretim Duracak
Üretim merkezlerinde veya işletmelerde görevli olan sorumlu veteriner hekimlerin işten ayrılması durumunda Bakanlığa 7 gün içinde yazılı bildirim yapılması gerekiyor. Yeni bir veteriner hekim göreve başlayana kadar işletmede embriyo üretimi tamamen durdurulacak. Belirlenen yasal süreler (60 ila 90 gün) içinde yeni hekim istihdam edilmezse işletmenin üretim izinleri iptal edilecek.