Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu, yargı sisteminde köklü değişiklikler ve reformlar içeren, kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi‘ni kabul ederek yasalaştırdı.
Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, reformların kararlılıkla süreceğini belirterek, “Türkiye Yüzyılı’nı ‘Adaletin Yüzyılı’ kılma hedefiyle adalet sistemimizi daha da güçlendireceğiz. Yargı Paketimizin ülkemize ve aziz milletimize hayırlı olmasını diliyorum” ifadelerini kullandı.
Peki, yeni yargı paketi neleri değiştiriyor? Ev satışlarından dolandırıcılık cezalarına, mahkeme sürelerinden HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) şartlarına kadar hayatımızı doğrudan etkileyecek tüm detaylar haberimizde…
1. Miras Kalan Evlerin Satışında Yeni Dönem (Ortaklığın Giderilmesi)
İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan yeni düzenlemeyle, miras yoluyla kalan ve içinde yabancı bir ortağın bulunmadığı taşınmazların (ev, arsa vb.) ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davalarında ilk açık artırma sadece mirasçılar arasında yapılacak.
- 1. Artırmada: Malik olan mirasçılar arasında muhammen kıymetin %100’ü üzerinden ihale açılacak.
- 2. Artırmada: Eğer ilkinde satış gerçekleşmezse, ikinci artırmada muhammen kıymetin %50’si üzerinden genel satışa çıkılacak.
2. Duruşma Sürelerine 3 Ay Sınırı Geldi!
Yargılama süreçlerini hızlandırmak amacıyla Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda önemli bir adım atıldı. Bundan sonra iki duruşma arasındaki süre 3 aydan uzun olamayacak. Bilirkişi raporunun gecikmesi veya istinabe gibi zorunlu ve haklı gerekçeler olmadıkça mahkemeler davaları uzatamayacak.
3. “Belirsiz Alacak Davası” Kaldırıldı
Hukuk sisteminde uzun süredir tartışma konusu olan “Belirsiz alacak davası” hükmü tamamen yürürlükten kaldırıldı. Yeni düzenlemeye göre; alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda, talep edilen miktar tahkikat (inceleme) sona erene kadar bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilecek ve zamanaşımı bu artırılan kısım için de dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılacak.
4. HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) Şartları Değişti
Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları doğrultusunda ceza yargılamasında kritik değişiklikler yapıldı:
- 2 yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında HAGB kararı verilebilecek ve sanık 5 yıl denetime tabi tutulacak.
- İstinaf Yolu Açıldı: Artık HAGB kararlarına karşı doğrudan istinaf mahkemesine başvurulabilecek.
- İşkence ve Kötü Muameleye Geçit Yok: İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında asla HAGB uygulanmayacak.
5. Dolandırıcılık Suçlarında “Hesap Kiralayanlara” Ceza İndirimi
Dolandırıcılık ve nitelikli dolandırıcılık suçlarında, banka/kredi kartı bilgilerini, kripto varlık hesabı veya ödeme aracı şifrelerini haksız menfaat sağlamak amacıyla başkasına veren (hesap kiralayan/aracılık eden) kişilerin rolü sadece bu fiille sınırlıysa, verilecek ceza yarı oranında indirilecek.
- Zararı Karşılama Şartı: Halihazırda cezası infaz aşamasında olanlar, mağdurun zararını mahkemenin ihtarından itibaren 6 ay içinde tamamen giderirse etkin pişmanlık indiriminden yararlanabilecek.
6. Genetik İnceleme Sonuçları Derhal Yok Edilecek
Kişisel verilerin korunması amacıyla, ceza soruşturmalarındaki genetik inceleme sonuçları kimlikten arındırılarak özel bir sisteme kaydedilecek. Beraat, takipsizlik (KYOK) veya ceza verilmesine yer olmadığı kararları kesinleştiğinde bu veriler derhal; diğer mahkumiyet durumlarında ise 20 yıl sonra savcı huzurunda yok edilerek tutanağa bağlanacak.
7. İdare Mahkemelerinde Tek Hakim Dönemi Genişliyor
İdari yargıda iş yükünü azaltmak amacıyla tek hakimin bakabileceği davaların sınırı genişletildi. Düzenleyici işlemler hariç, konusu 486 bin TL’yi aşmayan idari işlemler ile vergi davalarına artık tek hakim bakacak. Ayrıca öğrencilerin yurt/burs işlemleri, memurların geçici görevlendirme, lojman ve yolluk davaları da tek hakim tarafından çözüme kavuşturulacak.
8. Faiz Hesaplamalarında TCMB Reeskont Oranı Esas Alınacak
Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu’na göre faiz ödenmesi gereken ancak miktarı sözleşmeyle belirlenmemiş durumlarda yıllık faiz; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) önceki yılın 31 Aralık günündeki kısa vadeli kredi reeskont oranının %80’i üzerinden hesaplanacak.
Kanunda yer alan vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmaz malların UYAP entegreli elektronik satış portalında açık artırmayla satılmasına ilişkin hükümler, yasanın resmi gazetede yayımı tarihinden 3 ay sonra yürürlüğe girecek. Diğer birçok usul ve geçiş hükmü ise yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan yeni davalar ve işlemler için geçerli olacak.
