Nöbetçi Eczaneler
Adalet sisteminde hız, etkinlik ve güvenliği artırmayı hedefleyen 12. Yargı Paketi, 30 maddelik kanun teklifiyle TBMM Başkanlığı’na sunuldu. AK Parti Grup Başkanvekili Muhammed Emin Akbaşoğlu tarafından detayları paylaşılan yeni paket; icra-iflas süreçlerinden idari yargıya, ceza muhakemesinden dijital delillere kadar geniş bir yelpazede çok kritik değişiklikler içeriyor.
Peki, 12. Yargı Paketi neleri değiştiriyor? Vatandaşı ve hukuk dünyasını yakından ilgilendiren tüm detayları, sizler için anlaşılır ve scannable (kolay okunabilir) bir rehber haline getirdik.
En Çok Dikkat Çeken 5 Temel Değişiklik
Eğer vaktiniz darsa, yeni paketin getirdiği en radikal adımlara göz atarak başlayabilirsiniz:
- Belirsiz Alacak Davası Tarih Oluyor: Uygulamada ciddi kafa karışıklıklarına yol açan belirsiz alacak davası sistemden çıkarılıyor, hak kayıplarını önlemek için kısmi dava kurumu güçlendiriliyor.
- Miras Kalan Ev/Arsa Satışlarına “Mirasçı” Koruması: Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) ihalelerinde suistimalleri önlemek için ilk açık artırma sadece mirasçılar arasında yapılacak.
- Sabit Yasal Faiz Dönemi Bitiyor: Enflasyon karşısında paranın değer kaybetmesini önlemek amacıyla artık sabit yasal faiz yerine, Merkez Bankası reeskont oranlarına endeksli değişken faiz sistemine geçiliyor.
- İdareye İcra Takibi Öncesi “Başvuru” Şartı: Devlete karşı kazanılan tazminat veya alacaklar için doğrudan icra takibi yapılamayacak; önce idareye yazılı başvuru yapılıp 1 ay beklenecek.
- Duruşmalar Arası Süreye “3 Ay” Sınırı: Davaların uzamasını engellemek amacıyla, hukuk mahkemelerinde iki duruşma arasındaki süre kural olarak 3 ayı geçemeyecek.
12. Yargı Paketi Madde Madde İçeriği ve Detayları
1. İCRA, İFLAS VE MİRAS HUKUKUNDAKİ DEĞİŞİKLİKLER
İdareye Karşı İcra Takibinde Yeni Usul (Madde 1):
İdare aleyhine hükmedilen para alacakları, vekalet ücretleri ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi başlatılamayacak. Alacaklı, önce idareye yazılı başvuruda bulunup banka hesap numarası bildirecek. İdare 1 ay içinde ödeme yapmazsa cebri icra yoluna gidilebilecek.
Mirasçıların Haklarının Korunması (Madde 2):
Miras kalan taşınmazların satış yoluyla ortaklığının giderilmesi ihalelerinde yaşanan suistimaller önleniyor. İlk açık artırma, sadece malik olan mirasçılar arasında malın muhammen (belirlenen) bedelinin yüzde yüzü üzerinden yapılacak. Alıcı çıkmazsa ihale herkese açık olacak.
Kısıtlı Mallarının Satışı UYAP’ta (Madde 12-13):
Vesayet altındaki kısıtlı kişilere ait taşınır ve taşınmazların satışı, daha şeffaf ve rekabetçi olması amacıyla UYAP entegreli elektronik satış portalı üzerinden açık artırmayla yapılacak.
2. YASA DIŞI SÜREÇLER VE FAİZ HESAPLAMALARINDA YENİ DÖNEM
Değişken Yasal Faiz Sistemi (Madde 11):
Paranın değer kaybını önlemek için sabit faiz oranı bırakılıyor. Yeni dönemde yasal faiz oranı; TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü uyguladığı reeskont oranının %80’i olacak. Yıl ortasında 5 puanlık bir değişim olursa, oran yılın ikinci yarısı için güncellenecek.
Bedensel Zarar ve Tazminat Faizleri (Madde 19):
Çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatlarında; kişinin kazancının net olduğu “bilinen dönem” için haksız fiil tarihinden itibaren; geleceğe yönelik “bilinmeyen dönem” için ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilecek.
3. VATANDAŞI RAHATLATACAK HUKUK MUHAKEMESİ ADIMLARI
Belirsiz Alacak Davası Kaldırılıyor (Madde 20-21):
Yargılamaları uzatan belirsiz alacak davası sistemden tamamen çıkarılıyor. Ancak hak kaybı yaşanmaması için kısmi davada tahkikat sonuna kadar ıslah hakkı olmaksızın değer artırma imkanı tanınıyor ve zamanaşımı ilk dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılıyor.
Hızlı Yargılama ve Uzaktan Duruşma (Madde 22-23):
- Yazılı yargılamada iki duruşma arası süre en fazla 3 ay olabilecek (zorunlu hallerde hakim gerekçe yazacak).
- Hukuk mahkemelerindeki ön inceleme duruşmaları da artık sesli ve görüntülü (uzaktan) yapılabilecek. Feragat, kabul, sulh gibi kritik beyanlar hariç ıslak imza zorunluluğu aranmayacak.
4. CEZA MUHAKEMESİ VE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI (AYM UYUMLU)
Genetik Veriler ve Dijital Deliller Güvence Altında (Madde 14-15):
- DNA İncelemeleri: Moleküler genetik inceleme sonuçları kimliksizleştirilerek saklanacak. Beraat veya takipsizlik halinde derhal; mahkumiyet halinde ise 20 yıl sonra savcı huzurunda imha edilecek.
- Dijital Arama ve El Koyma: Bilgisayar ve kütüklerden elde edilen veriler adli emanette saklanacak. Dosya kesinleştikten 15 yıl sonra imha edilecek. Vatandaşlar, amaç ortadan kalktığında verilerin silinmesini talep edebilecek.
HAGB Düzenlemesi (Madde 16):
Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda; işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işlediği “kötü muamele” kapsamındaki suçlarda Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) uygulanmayacak.
5. MAHKEMELER VE KURUMSAL İŞLEYİŞTEKİ GÜNCELLEMELER
Tek Hakimle Çözülecek Davalar Genişliyor (Madde 5):
İdare mahkemelerinde heyet yerine tek hakimle bakılacak davaların sınırı genişletiliyor. 2026 yılı için konusu 486.000 TL’yi aşmayan iptal/tam yargı davaları, öğrencilerin disiplin (ilişik kesme hariç), sınıf geçme, burs işlemleri ile memurların geçici görevlendirme, yolluk ve uyarma cezası davalarına tek hakim bakacak.
Haksız Bilirkişi Başvurusuna Ceza (Madde 10):
Hakim ve savcıların, teknik bilgi gerektirmeyen ve sadece hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda dosyayı bilirkişiye göndermesi durumunda disiplin cezası (uyarma) verilmesi hükme bağlanıyor.
Danıştay Daire Sayısı ve Noterlikler (Madde 3-4):
- Danıştay’ın daire sayısının 17’den 10’a düşürülme süresi iş yükü nedeniyle 4 yıl daha uzatılarak azami 14 yıl yapıldı.
- Mahkemeler veya savcılıklar noterlik evrakının aslını istediğinde, noter onaylı örneğini alıp aslını gönderecek. Dijital taleplerde ise güvenli elektronik imza ile evraklar portal üzerinden iletilecek.
Özetle; 12. Yargı Paketi, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları doğrultusunda yasaları güncellerken, dijitalleşmeyi öne çıkarıyor ve mahkeme kapılarında yıllarca süren bekleyişleri azaltmayı amaçlıyor. Meclis komisyonlarındaki görüşmelerin ardından paket yasalaşarak yürürlüğe girecek.