Nöbetçi Eczaneler
Tunceli’nin tarihi kaç yıl öncesine dayanıyor? Pulur Höyüğü’nde neler bulundu? İşte Hititlerden Osmanlı’ya, “Gümüş Kapı” Dersim’den “Tunç gibi sağlam insanların şehri” Tunceli’ye uzanan büyüleyici geçmişin özeti.
Tunceli, sadece eşsiz doğasıyla değil, binlerce yıllık köklü geçmişiyle Anadolu’nun en önemli kültür havzalarından biri. Yapılan arkeolojik araştırmalar, Tunceli’nin güneyindeki Çemişgezek ilçesinde yer alan Pulur (Sakyol) Höyüğü ile bölgedeki yerleşim izlerini M.Ö. 5500 yılına kadar götürüyor.
PULUR HÖYÜĞÜ KAZILARI: KALKOLİTİK ÇAĞ’IN İZLERİ
1968-1970 yılları arasında Keban Baraj Gölü suları altında kalmadan önce yapılan kazılar, Tunceli tarihine ışık tuttu. Kalkolitik Çağ (M.Ö. 5500-3500) dönemine ait buluntular arasında şunlar dikkat çekiyor:
- Kale görünümlü antik ev yapıları,
- Öğütme araçları, dibekler ve ocaklar,
- Hayvan figürleri ve motifleri,
- Tunçtan yapılmış iğne ve kazma gibi ileri metal işçiliği örnekleri.
ANTİK ÇAĞDA TUNCELİ: İŞUVA BÖLGESİ VE HİTİTLER
Tunceli ve çevresi, antik dönem yazılı kaynaklarında İşuva adıyla anılmaktadır. Bölgedeki yazılı tarih M.Ö. 2200’lerde Subarrular ve ardından Hurrilerin hakimiyetiyle başlar.
- Hitit Egemenliği: Anadolu’nun dev gücü Hititler, M.Ö. 1375 yıllarında Tunceli sınırlarına kadar ulaştı.
- Urartu ve Med Dönemi: Mazgirt Kalesi’nde bulunan çivi yazılı belgeler, M.Ö. 12. yüzyılda bölgenin Urartu egemenliğine girdiğini kanıtlıyor. Sonrasında bölge sırasıyla Med, Pers ve İskender’in Makedonya İmparatorluğu’nun parçası oldu.
ROMA’DAN OSMANLI’YA: “GÜMÜŞ KAPI” DERSİM
M.S. 17 yılında Roma İmparatorluğu’nun egemenliğine giren Tunceli, Bizans ve Sasani mücadelelerine sahne olduktan sonra 1087 yılında kesin olarak Türk hakimiyetine girdi.
1473 yılında Fatih Sultan Mehmet’in kazandığı Otlukbeli Savaşı ile Osmanlı topraklarına katılan bölge, uzun yıllar Farsça “Gümüş Kapı” anlamına gelen Dersim adıyla anıldı. 1879 yılında Erzurum’a bağlı bir sancak iken, daha sonra Elazığ’a (Mamurat-ül Aziz) bağlandı.
CUMHURİYET VE TUNCELİ İSMİNİN ANLAMI
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte bölgenin idari yapısı yeniden düzenlendi. 25 Aralık 1935 tarihinde çıkarılan 2885 sayılı kanunla Tunceli Vilayeti resmen kuruldu.
Tunceli ismini kim verdi? Şehrin ismi, bizzat Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından verilmiştir. “Tunceli” ismi, yörede yaşayan insanların karakterine atıfta bulunarak “Tunç gibi sağlam insanların yaşadığı yer” anlamını taşımaktadır. 1946 yılında il merkezi bugün “Kalan” olarak bilinen noktaya taşınarak modern şehir yapısı oluşturulmuştur.
SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
Tunceli’nin eski adı nedir? Tunceli, Cumhuriyet öncesinde ve Osmanlı döneminde ağırlıklı olarak “Dersim” adıyla anılmaktaydı. İl merkezi ise bir dönem “Kalan” kasabasıydı.
İşuva bölgesi neresidir? Antik Hitit kaynaklarında geçen İşuva, bugünkü Tunceli, Elazığ ve Malatya civarını kapsayan, Hurri-Mitanni kültürünün hakim olduğu bölgedir.
Tunceli ne zaman il oldu? Tunceli, 25 Aralık 1935 tarihinde çıkarılan özel bir kanunla vilayet statüsü kazanmıştır.